Sinds dit jaar is Sabine Pater artistiek leider van Oerol. Met een team van programmeurs bepaalt ze de koers van het festival. Marin de Boer, programmeur Expeditie, is aanjager van het ecologisch kompas, een levend document dat het festival sinds deze editie deelt met makers, leveranciers en medewerkers. Het bevat richtlijnen om vanuit ecologische kaders en een zorgplicht voor de wereld je afwegingen en keuzes te maken. We spreken Sabine en Marin aan de rand van festivalhart de Deining, op het strand. Voor een terugblik op het festival en een blik op de toekomst.
Oerol werkt sinds dit jaar met een ecologisch kompas. Welke beweging zet dat in gang?
Marin: “We willen makers meenemen in het ontwikkelen van een ecologisch bewustzijn en een ecologisch handelen. Een bewustzijn waarin je je eigen plek op de wereld probeert te begrijpen en onderdeel maakt van je werk en ook niet-menselijke entiteiten meeneemt in het werken op locatie.”
Sabine: “Het ecologisch kompas delen we met de makers om aan de hand daarvan het gesprek aan te gaan. Zo’n kompas is een andere invalshoek dan een ‘code duurzaamheid’, die veel meer beleidsmatig is. Ons kompas vertrekt vanuit het artistieke en komt voort uit de manier waarop we werken. Het gaat over liefde hebben voor deze plek en je afvragen welk effect en welke impact je wel of niet wilt maken. Vanuit die inhoud en de zorg voor anderen zijn we bereid om dingen te laten. We vragen makers, leveranciers en medewerkers om ook op die manier te denken. Veel makers zijn blij met die houvast. Het is een vertrekpunt voor een gesprek.”
“Dingen niet doen wordt vaak gezien als een beperking, terwijl het gesprek over het niet-doen ons juist veel nieuwe denkwijzen, denkrichtingen en handelingsperspectieven oplevert die je wereld verbreden en laten openstellen voor alternatieven.”
Wat merkt het publiek dit jaar van het ecologisch kompas?
Sabine: “Er waren dit jaar een aantal veranderingen, zoals dit nieuwe festivalhart. Zo’n festivalhart speelt een sleutelrol in het festival. De uitersten van de programmering komen hier samen. Er zijn geloof ik zestig live bands, er is storytelling en talkshows. Muzikant Tim Knol staat hier, maar ook de storytellers van Grande Loge. Verschillende soorten bezoekers komen hier bij elkaar.”
“Verandering is altijd spannend en het raakt natuurlijk ook het publiek. Ik sprak bijvoorbeeld mensen die al tien jaar op Camping Nieuw Formerum stonden en drie keer per dag bij de Westerkeyn kwamen. Zij moesten hun vaste fietsroute omleggen en vonden dat best ingewikkeld. Veel bezoekers hebben in al die jaren vaste gewoontes ontwikkeld. Wij vragen hen om die gewoontes, de fietspaden bijvoorbeeld, te herschikken. Maar we vragen niet alleen om de fietsroutes om te leggen, maar ook om andere paden in hun hoofd aan te leggen en nieuwe wegen te verkennen via de programmering. Hopelijk geeft het festival een ingang om die nieuwe paden in te slaan.”
Marin: “Je merkt dat er in de voorstellingen, de expedities en op het festivalhart ieder jaar meer geagendeerd wordt. Het aanpassingsvermogen dat we vragen van ons publiek gaat ook over de houding die het publiek aanneemt ten opzichte van het werk dat ze zien. Dat werk kan een activistische houding van ze vragen, een concrete hulpvraag hebben of een uitnodiging zijn voor bondgenootschap.”
“Als iets wat iemand gewend is, ontregeld wordt, zijn er twee reacties mogelijk. Of je omarmt het of je gaat er tegenin. In allebei zit beweging. Zeker als het gaat om hoe we omgaan met ecologische waarden is het denk ik van belang om in beweging te blijven. Want in beweging zit vooruitgang.”
Hoe nemen jullie het ecologisch kompas mee de toekomst in?
Sabine: “Ik hoop dat waar we als organisatie en als mens mee bezig zijn, leidt tot meer bewustwording over dat waar je vandaan komt en hoe je bent opgegroeid, je plek in de wereld bepaalt. Als daar meer kennis over is dan geloof ik dat we een bijdrage leveren. Daarom moeten we het ecologisch kompas ook vertalen naar het publiek. Zij zijn mede-makers van het festival door hun aanwezigheid op het festival.”
Een code of conduct voor het publiek?
Sabine: “De festivalregels voelen nu te vrijblijvend. Ik zou graag zoeken naar manieren om ervoor te zorgen dat de gedragsregels door het publiek serieuzer worden genomen. Dat duidelijk wordt dat door die regels na te leven we samen zorgen voor een betere plek.”
Marin: “Het ecologische kompas is een zoektocht richting klimaatrechtvaardigheid. Dat gaat niet alleen over de natuur, maar ook over mensen. Nu is het nog erg gericht op hoe je je als gast over het eiland beweegt, en wat je hier voor invloed hebt lokaal, maar dat moet zich meer gaan verhouden tot de grotere wereld en hoe de mensen daarin samenleven.”
Sabine: “Hoe dat precies vorm krijgt, dat is een zoektocht waar we de komende jaren mee verder gaan. We zetten stappen in de goede richting maar weten ook dat we nog veel te leren hebben en ons allemaal nog een hoop te doen staat.”
