Met Breaking The Bias wil Garywelt de vooroordelen over bi+-mensen doorbreken, en tegelijk meer representatie voor hen bieden. “Being queer isn’t a career. So don’t ask for a CV, my dear.”
Tekst: Jenny Rozema | Beeld: Lisa van der Rhee
De beeldwerken uit de expositie Breaking The Bias staan in een onopvallend gebouw in het centrum van West-Terschelling. Maar als je naar binnen stapt is het onmogelijk om je ogen van de beelden op de zuilen af te halen. De illustraties tonen gezichtsloze mensen, veel van hen in duo’s, getekend met dikke, vloeiende lijnen. Ze zijn allemaal uniek, en ze lijken je haast uit te dagen om iets van hen te vinden. De felle neonkleuren spatten van de schermen af. Het voelt alsof ik rechtstreeks in een reclamebord uit de jaren tachtig, of een oude Hyves-pagina ben beland.
De expositie gaat over bi+-zijn, en de vooroordelen die daar over leven. Bi+ is een overkoepelende term voor alle seksualiteiten buiten het binaire “hetero” of “homo”. Dat omvat bijvoorbeeld biseksualiteit, panseksualiteit en alle andere seksualiteiten waarbij je niet op slechts één gender (man of vrouw) valt. Met Breaking The Bias wil maker Gerdien van Halteren, bekend onder de artiestennaam Garywelt en zelf biseksueel, representatie bieden aan deze groep mensen die verder weinig gerepresenteerd wordt.
Het werk is voortgekomen uit Gerdiens eigen ervaring. Zij vertelt mij: “Ik ervaarde dat er zo veel mythes zijn over bi+-zijn, zowel aan de heterokant als aan de queer-kant. Er was zo weinig representatie rondom bi+ seksualiteit.” In elke Garywelt-illustratie is een tekst verwerkt die op een directe maar luchtige manier een vooroordeel over bi+ mensen aanpakt: “Being queer isn’t a career. So don’t ask for a CV, my dear.”
De beeldwerken in de expositie worden aangevuld met een essay dat Gerdien op haar website heeft gepubliceerd. Hierin reflecteert ze op de vooroordelen waar bi+-mensen mee te maken krijgen, en werpt ze een blik op het binaire denken over seksualiteit dat heerst in de maatschappij. “We worden vaak gevraagd om onze seksualiteit te definiëren met een van de hokjes in een datingapp. […] Maar seksualiteit is complex en diepgaand. Het is een fluïde, dynamisch, gelaagd spectrum dat gaat over onze eigen identiteit en expressie, en die van hen tot wie we ons aangetrokken voelen.”
Ik herken veel in wat ik lees. Wanneer ik met mensen praat over seksualiteit en gender, doen ze het vaak af met zinnetjes als “van mij mag iedereen zijn wie-ie is,” en “wees gewoon jezelf”. Leuk gezegd, maar moeilijker gedaan als mensen je gelijk naar één van twee afgebakende kanten duwen wanneer je dat probeert. Een andere zuil in de expositie verwoordt het goed: “When I met my love, everything changed… except for my sexuality!” Als je als biseksuele persoon een partner van het andere geslacht of gender krijgt, maakt dat je niet opeens hetero. Je blijft gewoon biseksueel.
In Gerdiens blog herken ik veel van mezelf. Voor wat context: ik identificeer me als transgender vrouw. Dat is al ingewikkeld genoeg, en alleen daarom krijg ik al met veel onbegrip en haat te maken. Daar komt de puzzel van seksualiteit nog bovenop. Ik val over het algemeen op mensen die zich (in mijn ogen) masculien identificeren en uiten. Wat de sekse (hun lichamelijke kenmerken) of gender (als wat zij zich identificeren) van die persoon is maakt mij verder weinig uit. Ben ik dan hetero? Mijn gevoelens zijn complexer dan een simpele “ik val op mannen”. Eerlijk gezegd voelt het ook niet alsof het woord “hetero” helemaal klopt voor mij. Val ik dan onder bi+? Maar dan duwen mensen me weer terug naar de hetero-kant (of de homo-kant, omdat ik met mannelijke geslachtskenmerken geboren ben).
Ingewikkeld, toch? Ik kom er zelf vaak ook niet uit. Maar dan vraag ik me ook af: waarom moet ik er zo nodig uitkomen? Is dat omdat ik het zelf wil weten? Of is dat vooral omdat anderen er een naam voor willen hebben? “Wat ben je nou dan?”
Hierdoor komt Breaking The Bias zo dichtbij voor mij. Ik herken mezelf erin, en het raakt me. De werken zijn meer dan alleen een statement. De kleurrijke, gelukkige personages en zelfverzekerde teksten zijn een viering van bi+-identiteiten, en van de oneindige diversiteit in de identiteiten van mensen in bredere zin. Het is empowering. Bi+-mensen zijn hier, ze bepalen zelf hoe hun identiteit eruit ziet, en ze kunnen dat ownen. Zij beslissen over hun identiteit, en niemand anders.
Als het gaat om gelijkheid en acceptatie, zijn we er nog lang niet. Er is helaas nog veel onbegrip, soms vanwege een gebrek aan kennis, maar vaak ook simpelweg uit haat. Daarom ben ik blij dat er werken als Breaking The Bias zijn, die de ogen van mensen wat verder kunnen openen, en tegelijkertijd bi+-mensen die het moeilijk hebben wat herkenning en steun bieden.
Breaking The Bias is elke dag vanaf 13:00 te bezichtigen bij Ons Huis West in West-Terschelling.
