Machines en natuur lijken vaak lijnrecht tegenover elkaar te staan. Transmission, een installatie van Touki Delphine, verkent of ze vergelijkbare gevoelens bij ons kunnen oproepen.
Tekst: Jenny Rozema | Beeld: Nichon Glerum
In de Tonnenloods in West-Terschelling staan we met een groep mensen in de hal. Hier begint zometeen de voorstelling Transmission van kunstenaarscollectief Touki Delphine. Voordat we de ruimte binnengaan waar het kunstwerk hangt vertelt Rik, een van de makers, over wat we zo gaan ervaren. Transmission gaat over de balans tussen mens, machine en natuur. Hoe zijn we verbonden met alles om ons heen? Kan schijnbaar koud materiaal ook iets warms overbrengen? Het bouwwerk is een weerspiegeling van de grote netwerken van schimmels die onder de grond leven, maar dan gemaakt uit tweedehands auto-onderdelen. Bovenal moeten we het ervaren zoals we willen. “Je mag erover nadenken, je mag het ook gewoon laten gebeuren. Je mag ook in slaap vallen, je wordt vanzelf weer wakker.”
Een donkere gang brengt ons naar een soort oude werkruimte, met knoppen en schakelaars aan de muur die ik niet durf aan te raken. Vijftig autostoelen staan in een kring, en daarboven hangt een enorme constructie van kabels, draden en buisjes. Het geheel doet me denken aan een ondergronds dradennetwerk van paddenstoelen en boomwortels die samen alle kanten opgroeien, maar dan hangend in de lucht boven ons. Het heeft iets intimiderends, maar ook iets heel moois.
We nemen plaats in de autostoelen. Ze zijn wat naar achteren afgesteld, waardoor je er een beetje in gaat hangen. Dan gaat het licht uit, en komen kleine onderdelen van de constellatie boven ons een voor een in actie. Direct boven me knippert een lampje, vergezeld door een helder gezoem. Mijn ogen blijven erop hangen. Om mij heen zie en hoor ik talloze onderdelen knipperen, zoemen, trillen, pompen, klikken en schakelen. Het lijkt alsof elk klein onderdeeltje een boodschap naar de rest stuurt. Alleen weten we niet wat ze zeggen.
Hoewel het gezoem en geklik duidelijk mechanisch is, doet het denken aan de geluiden van een bos. Mijn gedachten zinken weg naar een beeld van een donker woud, wat een ontspannend effect heeft. Veel van de mensen om me heen zijn ook verder onderuit gezakt in hun stoelen, met hun ogen gericht op de vele lichtjes boven hen. Ook zij lijken in gedachten verzonken.
Nadat in de Tonnenloods de voorstelling is afgelopen en de grote lichten weer aan zijn gegaan, vraag ik aan de vrouw naast me wat haar ervaring was. “Een beetje meditatief,” noemt ze het. Als ik verder rondvraag komen woorden als “rustgevend”, “bevrijdend” en zelfs “hypnotiserend” voorbij.
Rik vertelt achteraf dat Transmission met opzet abstract is, zodat iedereen er een eigen invulling aan kan geven. Op een bepaald punt in de voorstelling is een luide dreun te horen. Rik vertelt hoe verschillende mensen dit interpreteerden als een bliksemschicht, een omvallende boom en een heipaal. In mijn hoofd was het een vrachtwagen die langsdenderde en de grond deed trillen. Het riep een vraag bij mij op: in welke mate lijken onze ervaringen in deze mechanische omgeving op de ervaringen van mensen in de natuur?
Ik fiets naar het Formerumerbos, midden op het eiland, op zoek naar mensen die van de natuur aan het genieten zijn. Een mevrouw laat haar honden uit. Terwijl de honden mij enthousiast begroeten, vertelt ze mij hoe ze tijdens het wandelen tot rust komt, omdat ze even nergens over hoeft na te denken. Aan de rand van het bos, tussen de bomen en de duinen, liggen twee Duitse Oerol-bezoekers te genieten van de rust. De natuur op Terschelling biedt hen een pauze van de drukte van de stad. Ze luisteren naar de vogels en de dennenappels die openen in het zonlicht. Ik had geen idee dat dennenappels een geluid konden maken, maar ze wijzen me erop: het klinkt als een soort klikje. Misschien hebben de werelden van natuur en machines toch meer gemeen dan we denken.
Transmission is met een ticket elke dag te zien bij West: 7. Tonnenloods.
