Theatermaker, actrice en dichter Femi van Elshuis wou wit zijn. In haar afstudeervoorstelling Ik wil wit zijn, een solo, vertelt ze over haar zoektocht naar een thuis in een witte wereld. Inmiddels is ze gelukkig de witte wens voorbij, maar blikt ze terug op de reis die ze heeft afgelegd en viert ze de waanzinnige witte dingen die er ook nog zeker mogen wezen.
Tekst: Kiriko Mechanicus | Foto: Dim Balsem | Illustraties: Naydiënne Bonifacio
“Het begon allemaal toen ik samen met wat klasgenoten op de toneelacademie een gesprek voerde over het gevoel van ‘wit te willen zijn’,” vertelt Femi over de telefoonverbinding met het vasteland. “We deelden ervaringen over onze gekrulde haren stijlen en de verschillende manieren waarop we ons aanpasten als jonge kinderen. We moesten er toen heel hard om lachen, maar hoe langer ik erover nadacht, hoe meer ik het gevoel had dat het een verhaal was dat ik kwijt moest.”
“Al mijn hele leven lang begeef ik me op een ingewikkelde scheidslijn. Zelf ben ik Ghanees en Surinaams, maar ik ben in Nederland opgegroeid. Ik wil me hier thuis voelen en ik ga er altijd maar vanuit dat ik even goed mee mag doen met de rest, maar vaak is dat toch anders vanwege mijn huidskleur. Ik wil het publiek meenemen in die ervaringen in mijn jongvolwassen leven, tussen die twee werelden in.”
Ik vraag Femi of er nog witte dingen zijn die ze vet vindt. “Zeker,” zegt ze. Ik sluit mijn ogen, en ze schildert de schoonheid van de witte cultuur met haar woorden voor me neer.
“Als kind keek ik de Voice of Holland en toen heb ik een stiekeme liefde ontwikkelt voor Hollandse muziek. Als ik dit hoor wil ik m’n ogen sluiten en mee krijsen. Ik zie het helemaal voor me: een leeg strand, ik die meeschreeuwt. Zo episch. Witte Nederlanders kunnen best wel dramatisch zijn, en ik ben een heel sentimenteel persoon.”
2. Alles is Liefde
“Dat moment in de film dat ze door Amsterdam fietsen en Sinterklaas vieren.. Ik kan zo genieten van die witheid. Daar zet ik mijn morele kompas even voor opzij.”
3. Infrastructuur
“Ik voel me best wel vaak ontastbaar, ik denk dat dat toch te maken heeft met hoe goed sommige dingen hier geregeld zijn. Sommige mensen zijn bang voor hoogtes enzo, maar ik heb dat niet. Ik denk dat dat echt komt doordat ik in Nederland woon, en denk: ‘wat gaat mij hier nou overkomen.’ Ik bedoel, bruggen worden hier gewoon stevig gebouwd, snap je wat ik bedoel?”
4. Raclette
“Laatst heb ik voor het eerst ge-raclettet met mijn beste vriendin. Dat was echt de witste maaltijd die ik ooit in mijn leven heb gegeten.” Ik moet Femi hier even onderbreken, want raclette klinkt me onbekend en exotisch in de oren. “Het zijn gekookte aardappelen met gesmolten kaas erover heen gegoten, waar je dan vervolgens snippers gekookte ham met zilveruitjes en stukjes augurk overheen strooit. Ik stelde nog aan mijn vriendin voor om de ham een beetje te bakken op het gourmetstel en haar ogen vielen bijna uit haar kas van verbazing. Alsof ik iets absurds voorstelde. Raclette… What a great white meal.”
Tijdens het luisteren naar Femi’s krachtige white fantasy word ik bijna opgezogen in een white hole, dus ik vraag haar ook nog naar minder vette witte dingen.
“Wat mij echt het meest kan verbazen en wat ik echt niet vet vind is de onaantastbaarheid die veel witte mensen nog vertonen. Het gebrek aan erkenning, of het gevoel dat mensen zich niet bij ongelijkheid kunnen neerleggen. Ik weet niet beter als dat ik me moet aanpassen, dat ik rekening moet houden met wie ik ben en hoe ik eruitzie. De blinde vanzelfsprekendheid waarmee sommige witte mensen recht denken te hebben op van alles of hoe ze soms met gebrek aan sensitiviteit voor de ander ruimte in kunnen nemen verbaast me. Alsof ze nooit hebben geleerd hoe je netjes ruimte inneemt. Dat heeft toch echt met privilege te maken. Hoe weinig besef daarover is bij sommigen… dat kan ik echt lelijk vinden. Ik kan er niet eens jaloers op zijn.”
En zo is het maar net. De fantasie is doorbroken, en ik sta weer met beide benen op de drassige Terschellingse grond.
Morgen is Femi’s voorstelling Ik wil wit zijn te zien in de tent op het Festivalhart de Deining om 15:00.
