Wij waren natuurlijk verheugd met dit voorstel en stelden hem voor iemand te interviewen voor ons themanummer over taal. Zo ging Teun in gesprek met schrijver en performer Joost Oomen, die dit jaar met de voorstelling GEESTEN (samen met De Poezieboys & Explore the North) op Oerol staat.
Hallo Joost, je bent dichter, schrijver en schrijft columns voor het Dagblad van het Noorden en de Leeuwarder Courant. Taal is alom aanwezig in jouw wereld, hoe is dat zo gekomen?
Ik zat op een middelbare school in Sneek en daar werd veel muziek gemaakt, en ook was ik drummer. Een andere jongen was beter in drummen dan ik en de op-een-na-beste-drummer van de school zijn is ook een beetje suf. Toen ik ongeveer zestien was begon ik ook meer te lezen en ontdekte ik dat er in poëzie ook veel ritme zit, en ben ik daar mee gaan knutselen.
Ik wil het even hebben over je nieuwste boek Het paradijs van slapen. Het speelt zich namelijk deels af op Terschelling en tijdens Oerol, betekent het festival of het eiland iets speciaals voor jou?
Ik denk dat ik in 2015 voor het eerst iets ging doen op Oerol en was er natuurlijk al eerder geweest, en het festival is voor mij ook belangrijk geweest voor mijn artistieke ontwikkeling als kunstenaar. In het begin mocht ik dichters meenemen naar het eiland en dan gedichten voordragen op de Betonning, en dat is verder gegroeid via het straattheater. Nu draai ik gewoon volwaardige voorstellingen. Het is fijn dat ze bij Oerol mij ook vertrouwen geven om te kunnen spelen, en ik vind het eiland ook heel mooi. En het eiland en het festival zijn een heel mooie setting om over te schrijven, en Oerol is sowieso een mooie setting, omdat je elk jaar veel te grote theaterproducties in allemaal duinen neer kan zetten, en dat is ook een romantische setting, en dat is voor een boek heel fijn. En er is geen andere plek waarover je in een boek kan schrijven dat er een giraffe ergens rondloopt, en dat mensen ook denken dat dat inderdaad mogelijk is.
Want die giraffe uit het boek is nooit echt op Oerol geweest, toch?
Nee, er is nooit echt een giraffe op Oerol geweest, maar in de jaren negentig is er wel eens een kameel op Oerol geweest.
Ik ben zelf groot muziekliefhebber en ik zag dat in ‘Het paradijs van slapen’ elk hoofdstuk met een klein stukje tekst uit ‘Everywhere’ van Fleetwood Mac begint. Heeft dat een speciale reden?
Ja, ik vind het sowieso een prachtig nummer, maar het verlangen wat in het liedje naar voren komt, en wat ook in het boek zit, wilde ik graag uitdrukken, want het hoofdpersonage verlangt ook naar zijn grote liefde, dus dat stukje verlangen moest er in verwerkt worden. En het brengt ook een gevoel van de jaren zeventig en tachtig mee. Die periode komt net niet voor in het boek, maar dat kan ik dan door middel van het liedje er toch in krijgen.
Je staat dit jaar samen met De Poëzieboys op Oerol met de voorstelling GEESTEN. Wat betekent de voorstelling voor jullie?
Nee, het zijn de Poezieboys zonder umlaut, daar zijn ze zelf heel streng op. Maar elke keer als we een voorstelling maken, willen we wat maken over het kunstenaarschap en een bepaald aspect van het kunstenaarschap. GEESTEN gaat vooral over inspiratie, het is voor een kunstenaar heel belangrijk om inspiratie te hebben, maar het is ook een heel glibberig begrip, omdat het heel moeilijk is om er een goede definitie aan te geven. En met GEESTEN willen we laten zien hoe het komt dat je eerst geen inspiratie hebt en dan opeens wel.
Ja, de rode draad is inderdaad inspiratie. Wat betekent dat voor jou? En heb je daar na het maken van de voorstelling een idee van gekregen?
In de voorstelling zit een stukje dat ik zogenaamd live een gedicht moet schrijven, en dat is niet live omdat het niet mogelijk is om tijdens een voorstelling waarbij je zo gefocust bent, weg te dromen om een gedicht te schrijven. Dat vond ik wel interessant. Dat je niet, zoals Johnny van Doorn ooit zei, ‘de geest kan laten waaien’ als je zo gefocust met iets anders bezig bent. Dat heeft mijn blik wel verruimd. Dat je rust moet pakken als je bezig bent om inspiratie te krijgen.
In GEESTEN zit een stukje over bepaalde dichters en schrijvers die bepaalde manieren hebben om tot inspiratie te komen, zo drinkt iemand heel veel bakken koffie op een dag, staart iemand lang in een brandende kaars en gelooft iemand dat al zijn ideeën van marsmannetjes komen. Heb jij ook iets specifieks waar jij inspiratie van krijgt?
Ik heb ooit geprobeerd inspiratie te forceren voor het schrijven van het gedicht ‘Een blok cement op zolder vinden’. Ik had toen drie kannen koffie en drie kannen thee gedronken om nog drukker te worden, en vervolgens bewust mijn plas opgehouden en heel veel jazzdrumsolo’s geluisterd, en dat was een goede manier om mijn gedachten uit te zetten en inspiratie te krijgen. Maar dat was eenmalig. Ik heb dus geen vast ritueel als ik een gedicht ga schrijven, maar ik heb wel veel losse spulletjes op mijn bureau in mijn werkkamer staan. Zoals een klappertjespistool en een opwindgorilla die kan springen, en als ik dan wat moet doen ga ik met die spulletjes spelen om inspiratie te krijgen.
Na afloop van de voorstelling hoorde ik iemand uit het publiek zeggen ‘Je wilt ook niet alles begrijpen wat er gezegd en gedaan wordt’. Sta jij daar zelf achter?
Begrijpen is in de kunst een moeilijk woord, en dat is bij ons ook zo, want soms weten we zelf ook niet helemaal wat we bedoelen of aan het doen zijn, maar dan begint het gevoelsmatig te kloppen. Mensen hoeven van mij niet alles te begrijpen, maar ze moeten het wel voelen en als dat lukt, dan is het geslaagd.
*
Joost Oomen is dichter, schrijver, theatermaker en drummer. Samen met De Poezieboys & Explore the North maakt hij de voorstelling GEESTEN over inspiratie. Kijk hier voor meer informatie.
