Een dag nadat ik een indringend prachtige voorstelling zag, bel ik met actrice, sopraan en theatermaker Marie-Mae van Zuilen. Ze zit alweer op de boot naar de wal nadat ze op maandagavond twee keer De 7 kamers speelde in het Bostheater: een muzikaal theatraal concert over het monster op de tast vinden, plooien in de tijd gladstrijken en het moment voor de stilte weer begint. De verschillende personages zijn te herkennen aan zanglijnen en jassen, waaronder een trenchcoat en een bontjas.
Belangrijk: deze voorstelling gaat over seksueel misbruik. Wees getroost als je komt, maar verwond jezelf niet. In de tekst hieronder wordt geschreven over seksueel geweld. Centrum Seksueel Geweld biedt professionele hulp aan iedereen die een nare ervaring heeft gehad. Mocht je hier behoefte aan hebben dan zijn zij gratis, anoniem en 24 uur per dag bereikbaar op het nummer 0800 – 0188.
Hoe was het om op Oerol te spelen?
Marie-Mae van Zuilen: Eerlijk gezegd vond ik het best spannend omdat ik de voorstelling voor een jaar geleden voor het laatst had gespeeld. Speciaal voor Oerol hebben regisseur Silke van Kamp en ik er een aangepaste, meer uitgeklede versie van gemaakt zonder de spanningsboog uit het oog te verliezen. Het Bostheater is zo’n fijne plek die goed past bij de voorstelling en belangrijker nog: het Oerol-publiek wil altijd mee en dat is natuurlijk fantastisch als je op de vloer staat.
Hoe is De 7 kamers tot stand gekomen?
MMvZ: Met een subsidie van het Amsterdams Fonds voor de Kunst heb ik De 7 kamers kunnen maken als tweede deel van een drieluik over trauma na seksueel geweld. Het eerste deel, Dreaming, richt zich op de eerste momenten na een verkrachting: een vulkaan die tot uitbarsting komt. In De 7 kamers bezing ik in zeven nummers verschillende overlevingsstrategieën die na zo’n traumatische ervaring kunnen loskomen. De personages die ik speel zijn ontstaan tijdens schrijfdagen met Annet Bremen, Merel Pauw en Simme Wouters. Door meerdere schrijvers te vragen kregen de lieve, komische, enigszins absurde en bekraste personages ieder hun eigen stem waarin hun traumaverwerking weerklinkt. Het sluitstuk, Dolorosa, gaat in maart 2027 in première bij Orkater / De Nieuwkomers.
Wat kunnen we verwachten van Dolorosa?
MMvZ: In Dolorosa onderzoek ik vergeving na seksueel geweld. Achter iedere onvergeeflijke daad zit een mens met verantwoordelijkheden. Wat gebeurt er als je diegene probeert te vergeven? Het is een ingewikkeld en gelaagd onderwerp. Je kunt er steeds opnieuw voor kiezen om iemand weer als mens te gaan zien in plaats van als dader. Zolang je dat niet doet blijft het slachtoffer ook bestaan, want hoewel de daad niet vergeven kan worden kan een mens dat wel. Vergeven hoort bij het leven. Momenteel zijn de voorbereidingen van Dolorosa in volle gang. Deze filosofische zoektocht naar menselijkheid zal worden vertolkt samen met een klassiek mannenkoor en Joes Brauers, die in de voorstelling een dubbelrol zal spelen als geliefde en geweldpleger.
De volgende voorstelling in mijn agenda is Spiral van Danstheater AYA / Anne Suurendonk. Samen met zo’n 300 andere toeschouwers wandel ik over een pad door het Koreabos. Mijn blik valt op de top van een duin waarop een van de dansers als een standbeeld staat. Zou het al begonnen zijn? Wanneer de tribune volgestroomd is komen er vijf dansers uit de duinen gerend en rollen de dansvloer van verdord gras op. Op een ritmische, voortstuwende compositie van Tom van Wee vertragen, versnellen, draaien, vallen en schudden de lichamen dat het een lieve lust is.
Het lijkt alsof de dansers vastzitten in individuele patronen en zich vastklampen aan hetgeen binnenin elk van hen huist of juist afleiding zoeken in een wereld op drift. Pulserende beats en krachtige bewegingen maken duidelijk hoe je in de knoop kunt zitten met jezelf, hoe je jezelf kunt verliezen en toch weer terug kunt vinden in het geheel. Wanneer ze zich in een vierkant met een van hen in het midden positioneren, een opstelling die steeds opduikt, doet dat me denken aan een dobbelsteen waarvan je nooit alle vlakken tegelijkertijd kunt zien. Een mens geeft ook nooit al diens eigenschappen in iedere situatie bloot.
Het vijftal heeft hun sportjacks uitgetrokken en in een bundeltje aan iemand uit het publiek gegeven. Het zweet op hun lijven sijpelt door de stof van de resterende kledingstukken heen en in de laatste minuten vallen ze om beurten uitgeteld neer. Wat een uitputtingsslag. Dit eindbeeld benadrukt hoeveel energie het kan kosten om je eigen pad te volgen wanneer je wordt beïnvloed door de (nabije) omgeving. Spiral maakt duidelijk dat het het waard is om jezelf in alle eigenheid te tonen ondanks de zwaarte.
Over authenticiteit en vele gezichten gesproken: Thomas Dudkiewicz kan er wat van. In Before The Story Starts van URLAND neemt hij de toeschouwer mee naar een spiegelpaleis, een plek waar elke ontmoeting hem terugbrengt bij zichzelf.
Twaalf speakers, een lichtspot, een man in het zwart die het publiek aankijkt. Achter me hoor ik iemand tegen diens gezelschap zeggen: “Maak je me wakker als het begint?”. Het blijft stil. Een mond vol tanden. Tenminste, daar begint het verdacht veel op te lijken. De verteller heeft zijn tong niet verloren maar geeft na een paar afwachtende minuten — alsof we in een uitvoering van 4’33’’ van John Cage zijn beland — toe niet te weten hoe te beginnen met ‘het verhaal’. Dit moment bevat namelijk zo’n oneindige hoeveelheid potentieel dat hij precies daar struikelt. Terwijl het script uit zijn achterzak steekt en hij al contact heeft gemaakt met het publiek, realiseert hij zich dat het betekenisloos is een verhaal te vertellen waarvan de afloop al bekend is.
We zijn getuige van een verteller die zich hyperbewust is van alle mogelijkheden en die het antwoord op de existentiële vraag waarom we hier zijn niet kan geven. Op meeslepende wijze wordt de echokamer waarin Dudkiewicz vastzit gevisualiseerd. De ruimtes waarin de verteller belandt worden tot leven gewekt met perfect getimede geluidseffecten die volgen op gebaren, denk aan het indrukken van een deurbel, het openen van een piepende deur en het roeren in een kopje thee. Ook het licht speelt een hoofdrol: van diffuus tot volle spot en van zaklamp tot felrood. Bij iedere ‘ontmoeting’ met een van zijn alter ego’s speelt Dudkiewicz in een latere scene het ontbrekende deel van diezelfde dialoog. Zo gaan vertellagen naadloos in elkaar over en worden werkelijkheid en fictie op een duizelingwekkende manier verweven. Tijd schrijft hier het verhaal, waarbij de nooduitgang van het spiegelpaleis onvindbaar blijft. Gaandeweg leert een van de personages ons dat de how belangrijker is dan de why. Niet weten waarom kan lamslaan, maar het gewoon doen zonder de angst uit de weg te gaan en een nooduitgang te zoeken, levert levenswijsheid op.
Nog een nachtje slapen en dan zit mijn tijd op Terschelling er weer op. De boot wacht, net als de verplichtingen aan de wal. Oerol 2026 was op vele fronten een bijzondere editie en ik zou je willen aanmoedigen de volgende mantra mee naar de wal te nemen: doe je jas uit, leg je vel af, laat jezelf zien en vind vooral (g)een nooduitgang.
Tijdens het festival was De 7 kamers tweemaal te zien (op maandag 15 juni). Spiral is nog te zien tot en met zondag 21 juni en Before The Story Starts tot en met zaterdag 20 juni. Er zijn nog tickets te koop!
